Thay đổi niềm tin về chính mình

"Whether you think you can, or you think you can't – you're right."

— Henry Ford

Nếu bạn tin rằng mình có thể học hỏi, thay đổi và phát triển, bạn sẽ sẵn sàng thử sức, kiên trì hơn trước khó khăn và có nhiều cơ hội đạt được điều mình mong muốn.

Ngược lại, nếu bạn luôn tin rằng mình không đủ giỏi, không đủ khả năng hay không xứng đáng có được hạnh phúc, bạn sẽ dễ bỏ cuộc trước khi thật sự bắt đầu.

Niềm tin về bản thân không quyết định tương lai ngay lập tức, nhưng nó ảnh hưởng rất lớn đến cách bạn suy nghĩ, hành động và lựa chọn mỗi ngày. Theo thời gian, những lựa chọn ấy sẽ dần tạo nên con người và cuộc sống của bạn.

Có một câu nói rất nổi tiếng:

"Thay đổi suy nghĩ sẽ thay đổi hành động. Thay đổi hành động sẽ thay đổi thói quen. Thay đổi thói quen sẽ thay đổi tính cách. Thay đổi tính cách sẽ thay đổi cuộc đời."

Điều này không xảy ra chỉ sau một ngày. Nhưng khi một suy nghĩ được lặp đi lặp lại đủ lâu, nó sẽ ảnh hưởng đến những quyết định hằng ngày của chúng ta. Những hành động được lặp lại sẽ trở thành thói quen, thói quen hình thành tính cách, và tính cách sẽ ảnh hưởng đến cuộc đời.

Ví dụ

Huấn luyện não bộ – Hệ thống RAS của não

Có lẽ bạn đã từng trải qua tình huống này ít nhất một lần.

Sau khi mua một chiếc áo khoác màu đỏ, bạn bỗng nhận ra trên đường có rất nhiều người cũng mặc áo màu đỏ. Hay khi đang tìm mua một chiếc xe, bạn bắt đầu để ý thấy mẫu xe đó xuất hiện ở khắp mọi nơi.

Tương tự như vậy, người làm trong lĩnh vực y tế thường chú ý đến các thông tin liên quan đến sức khỏe, còn người đang tìm việc sẽ dễ dàng nhận ra những mẩu quảng cáo tuyển dụng mà trước đây họ có thể bỏ qua.

Điều gì tạo nên hiện tượng này?

Một phần nguyên nhân đến từ hệ thống kích hoạt dạng lưới (Reticular Activating System – RAS) của não bộ.

Nói một cách đơn giản, RAS giống như một "bộ lọc thông tin". Mỗi ngày não bộ tiếp nhận vô số thông tin từ môi trường xung quanh, nhưng RAS sẽ ưu tiên những điều liên quan đến mục tiêu, mối quan tâm và điều bạn thường xuyên suy nghĩ.

Điều này giống như chế độ chân dung của máy ảnh: chủ thể chính được lấy nét rõ ràng, còn những chi tiết khác sẽ mờ đi.

Nếu bạn chỉ tập trung vào thất bại, RAS sẽ khiến bạn dễ chú ý hơn đến những rủi ro, lời chê bai hay các trải nghiệm tiêu cực. Ngược lại, khi bạn tập trung vào mục tiêu, cơ hội và những điều đáng biết ơn, bạn sẽ dễ nhận ra nhiều giải pháp, cơ hội và những điều tốt đẹp vốn đã hiện diện quanh mình.

Điều đó không có nghĩa là khó khăn biến mất, mà là góc nhìn của bạn thay đổi, từ đó cách bạn phản ứng và hành động cũng thay đổi.

Giống như câu chuyện quen thuộc:

Sự việc không thay đổi. Hoàn cảnh cũng không thay đổi. Điều khác biệt chính là bạn đang lựa chọn tập trung vào điều gì.

Vậy bạn muốn rèn luyện cho mình một góc nhìn giúp bản thân phát triển hơn hay một góc nhìn khiến mình luôn bị giới hạn?

Hành động như phiên bản mà bạn mong muốn trở thành

Hãy đánh lừa bản thân cho tới khi bạn làm được. Hãy hành động như thể bạn hoàn toàn tự tin, cho đến khi điều đó thành hiện thực.

— Brian Tracy

Câu nói này không có nghĩa là giả tạo hay lừa dối bản thân. Ý nghĩa của nó là hãy bắt đầu hành động như phiên bản mà bạn mong muốn trở thành, cho đến khi những hành động ấy trở thành một phần tự nhiên của con người bạn.

Có thể hôm nay bạn chưa thật sự tự tin, chưa giỏi giao tiếp hay chưa đủ khéo léo. Nhưng bạn có thể hình dung phiên bản tốt hơn của chính mình sẽ nói chuyện, làm việc và ứng xử như thế nào. Sau đó, hãy luyện tập từng chút một mỗi ngày và tận dụng mọi cơ hội để thực hành.

Sự tự tin không xuất hiện trước hành động. Ngược lại, chính những lần hành động, sửa sai và tiến bộ mới tạo nên sự tự tin thật sự.

Mình cũng từng là một người rất thiếu tự tin khi giao tiếp. Nhưng nhờ liên tục luyện tập, mình đã có thể tự tin thuyết trình và làm MC trong một số sự kiện.

Mình cũng từng bị nhận xét là thiếu chỉn chu. Thế nhưng, sau nhiều lần rèn luyện, mình lại có thể làm đồ handmade – một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và cẩn thận.

Trước đây mình cũng không biết thiết kế slide thuyết trình, nhưng sau khi học hỏi và thực hành nhiều lần, giờ đây mình có thể hoàn thành chúng nhanh chóng và hiệu quả.

Nhìn lại, mình nhận ra rằng những thay đổi đó không đến từ tài năng bẩm sinh, mà đến từ việc thay đổi niềm tin về bản thân và kiên trì hành động mỗi ngày.

Theo trải nghiệm của mình, để rèn luyện một phẩm chất mới, bạn có thể bắt đầu với ba bước đơn giản:

Cuộc đời không thay đổi chỉ vì một suy nghĩ tích cực.

Nhưng một niềm tin đúng sẽ dẫn đến những hành động đúng. Những hành động đúng, khi được lặp lại đủ lâu, sẽ hình thành những thói quen tốt. Và chính những thói quen ấy sẽ dần tạo nên phiên bản tốt đẹp hơn của chính bạn.

Hãy bắt đầu từ hôm nay.

Bởi con người của ngày mai được hình thành từ những suy nghĩ, lựa chọn và hành động mà bạn thực hiện ngay trong ngày hôm nay.